Regenwatersysteem als waterberging
Bij nieuwbouw en grotere renovaties vragen steeds meer gemeenten om regenwater op eigen terrein te bergen. In veel gemeenten telt een regenwatersysteem daarvoor mee, zolang de buffer op tijd weer ruimte maakt voor de volgende bui. Een slim systeem dat zelf op de weersverwachting reageert, voldoet daar ruim aan. En anders dan infiltratiekratten gebruik je het opgevangen water daarna ook nog voor toilet, wasmachine en tuin.
Welke buffereisen gelden nu?
Er is geen landelijke norm: elke gemeente bepaalt zelf hoeveel regenwater je op eigen terrein moet bergen. In de praktijk ligt de eis meestal tussen 40 en 60 liter per vierkante meter dak of verharding.
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Bestaande hemelwaterverordeningen zijn daarmee automatisch onderdeel geworden van het omgevingsplan van de gemeente. Gemeenten hebben tot 2029 om die regels definitief in hun nieuwe omgevingsplan op te nemen. De eerste verantwoordelijkheid voor regenwater ligt bij de eigenaar van het perceel.
Een paar voorbeelden laten zien hoe verschillend de eisen zijn:
| Gemeente | Bergingseis | Hoe snel moet de buffer weer leeg zijn? |
|---|---|---|
| Amsterdam | 60 liter per m² bebouwd oppervlak; 90 liter bij een hergebruiksysteem zonder slimme sturing | Binnen 60 uur; met een centraal besturingssysteem mag op basis van de weersverwachting gestuurd worden |
| Rotterdam | 50 mm over nieuw bouwwerk en nieuwe verharding, bij minstens 500 m² nieuw oppervlak op het perceel | Binnen 50 uur weer volledig beschikbaar; maximaal 2 mm per uur naar het riool |
| Westland | 50 liter per m² bebouwd oppervlak | 1 tot 2 dagen; bij hergebruik met automatische lediging: tijdig vóór de volgende bui |
| Bergen (NH) | 60 liter per m² bebouwd oppervlak | Geen vaste termijn: de berging moet na een bui in de loop van de tijd weer beschikbaar zijn |
| Zeist | 45 mm neerslag op het perceel, waarvan minstens 35,7 mm binnen 45 minuten geborgen of geïnfiltreerd | Geen vaste termijn |
| Harderwijk | Per plan bepaald; bijvoorbeeld 43 mm per m² nieuwe verharding in plan De Harder | Per plan |
| Den Haag | Per project berekend met de ‘watersleutel’ | Per project |
De regels gelden vooral voor nieuwbouw, maar vaak ook bij uitbreiding en grotere renovaties. Amsterdam rekent bijvoorbeeld een ingrijpende renovatie van minstens 1.000 m² mee, net als een extra bouwlaag of een grote dakopbouw.
Naast de gemeente kan ook het waterschap eisen stellen als er veel nieuwe verharding bijkomt. De Brabantse waterschappen vragen boven de 500 m² extra verharding om compenserende berging van 15 tot 60 mm. Opvallend: in hun voorkeursvolgorde staat hergebruik van regenwater op de eerste plaats, nog vóór infiltreren.
Rekenvoorbeeld: een woning met 60 m² dak in een gemeente met een eis van 50 liter per m² moet 3.000 liter kunnen bergen. Dat is precies de inhoud van één standaard waterzak van JustNimbus.
Mag een regenwatersysteem meetellen voor de buffercapaciteit?
Ja, zolang de buffer op tijd leeg genoeg is om de volgende bui op te vangen. Dat is de echte vraag die een gemeente stelt, en een slim regenwatersysteem kan die beantwoorden.
Het spanningsveld is eenvoudig. Voor hergebruik wil je een zo vol mogelijke zak, zodat je lang kunt doorspoelen en wassen. Voor waterberging wil je juist lege ruimte op het moment dat het hard gaat regenen. Gemeenten lossen dat op drie manieren op:
- Extra volume eisen. Amsterdam vraagt bij een hergebruiksysteem zonder slimme sturing 90 in plaats van 60 liter per m². Een deel van de buffer is dan voor gebruik, een deel voor berging.
- Een ledigingstermijn stellen. De buffer moet bijvoorbeeld binnen 1 tot 4 dagen weer beschikbaar zijn.
- Slimme sturing accepteren. Westland vraagt bij hergebruik met een automatisch ledigingssysteem alleen dat de buffer tijdig vóór de volgende bui beschikbaar is. In Amsterdam geldt met een centraal besturingssysteem gewoon de 60 liter, en mag het water langer blijven staan als de weersverwachting dat toelaat.
Het JustNimbus-systeem is gebouwd voor die derde route. Het meet continu hoeveel water er in de zak zit. Met de optionele weersverwachtingsfunctie loost het systeem al vóór een zware bui water via een dumpklep, zodat de buffer leeg is wanneer de regen begint. Daarnaast kun je een vaste hoogte instellen waarboven het systeem altijd loost, of het water langzaam laten afvloeien tot een ingestelde inhoud. Gemeenten als Harderwijk, Rotterdam, Den Haag en Amsterdam accepteren het systeem als waterberging.
Ook onderzoek bevestigt de bergingswaarde. In een simulatie van de Wateralliance voor een woning met 80 m² dak daalde het aantal overstorten naar het riool over 100 jaar van 9.612 naar 719 met een tank van 3.000 liter. Het geloosde volume ging van 3.922 naar 365 m³. De experts concluderen dat regenwatertanks substantieel bijdragen aan hemelwaterberging.
Wat heb je nodig om het systeem te laten meetellen?
- De lokale eis: hoeveel liter per m², over welk oppervlak, en welke ledigingsregel geldt.
- Het juiste volume: bereken de bergingseis en kies de waterzak daarop; meerdere zakken kunnen worden gekoppeld.
- Een overloop: bij een volle buffer loopt overtollig water vanzelf door naar riool, wadi of infiltratievoorziening.
- Onderbouwing bij de aanvraag: leg in de omgevingsvergunning vast hoe het systeem leegt; wij leveren de technische gegevens aan.
Waterzak of infiltratiekratten: wat is slimmer?
Beide bufferen een regenbui, maar alleen een waterzak geeft het water daarna een tweede leven. Infiltratiekratten laten regenwater in de bodem wegzakken; een regenwatersysteem houdt het vast en gebruikt het in huis.
Infiltratiekratten werken alleen goed bij een lage grondwaterstand en een doorlatende bodem. Volgens RVO slibben kratten met geotextiel bovendien snel dicht, en moet je er later weer bij kunnen voor onderhoud. Op klei- of veengrond en bij een hoge grondwaterstand valt infiltratie vaak af, terwijl daar juist veel gebouwd wordt.
| Waterzak / regenwatersysteem | Infiltratiekratten | |
|---|---|---|
| Plaats | In de kruipruimte, onder de woning | Ingegraven in tuin of onder oprit |
| Graafwerk en tuinruimte | Geen; de tuin blijft vrij | Graafwerk nodig; ruimte in de tuin gaat op |
| Bodem en grondwater | Werkt op elke bodem en bij elke grondwaterstand, zolang de kruipruimte niet structureel onder water staat | Alleen bij doorlatende bodem en lage grondwaterstand |
| Wat gebeurt er met het water | Hergebruik voor toilet, wasmachine en tuin | Zakt weg in de bodem |
| Drinkwaterbesparing | Je kunt tot 50% drinkwater besparen | Geen |
| Meetbaar | Inhoud en lediging zichtbaar in het dashboard | Niet te zien of de krat werkt |
| Onderhoud | Filter schoonmaken; lekdetectie met melding in het dashboard | Kans op dichtslibben; moeilijk bereikbaar |
| Garantie | 25 jaar op de waterzak | Afhankelijk van de leverancier |
Het hoeft ook geen keuze te zijn. De overloop van de waterzak kan worden aangesloten op een wadi of infiltratievoorziening. Dan wordt het water eerst gebruikt, en gaat alleen wat over is de bodem in. Zo combineer je de eerste twee stappen uit de voorkeursvolgorde van de waterschappen: hergebruik en infiltratie.
Wat betekent dit voor jouw project?
Wie de waterberging vroeg in het ontwerp meeneemt, kan met één voorziening twee eisen invullen: de bergingseis van de gemeente en de wens om drinkwater te besparen.
- Projectontwikkelaars en woningcorporaties: geen ruimte kwijt in tuinen of openbaar gebied, en een duurzaamheidsverhaal dat bewoners elke dag merken.
- Aannemers: geen extra graafwerk; een standaardsysteem kan, afhankelijk van de situatie, in 1 dag worden aangelegd.
- Particulieren die bouwen of uitbreiden: je voldoet aan de eis én spoelt je wc door met regenwater in plaats van drinkwater.
Prijzen voor projecten zijn op aanvraag. Wil je weten of het systeem in jouw gemeente meetelt als waterberging, en hoeveel buffer je nodig hebt? Neem contact met ons op; we rekenen het graag met je door.
Meer lezen: het regenwatersysteem · regenwatersysteem bij nieuwbouw · hemelwaterverordening
Bekijk de veelgestelde vragen
Telt een regenwatersysteem mee voor de waterbergingseis?
In veel gemeenten wel, als de buffer op tijd weer ruimte heeft voor de volgende bui. Met automatische lediging op basis van de weersverwachting voldoe je daar het makkelijkst aan. Onder meer Harderwijk, Rotterdam, Den Haag en Amsterdam accepteren het JustNimbus-systeem als waterberging.
Hoeveel waterberging moet ik aanleggen?
Dat bepaalt je gemeente. Meestal is het 40 tot 60 liter per m² dak of verharding. Bij 60 m² dak en een eis van 50 liter per m² heb je 3.000 liter nodig.
Geldt de bergingseis ook bij renovatie?
Vaak bij uitbreiding, een extra bouwlaag of een grote renovatie. In Amsterdam geldt de eis bijvoorbeeld bij een ingrijpende renovatie vanaf 1.000 m². Kijk in het omgevingsplan van je gemeente.
Wat gebeurt er als de waterzak vol is?
Dan loopt het overtollige water vanzelf door naar de overloop: het riool, een wadi of een infiltratievoorziening. De zak kan niet te vol raken.
Kan ik een waterzak combineren met infiltratiekratten?
Ja. Sluit de overloop aan op de kratten. Dan gebruik je eerst het regenwater, en infiltreert alleen wat overblijft.
Werkt een waterzak ook op kleigrond of bij hoog grondwater?
Ja. De waterzak ligt in de kruipruimte en heeft de bodem niet nodig om leeg te lopen. Voorwaarde is wel dat de kruipruimte niet structureel onder water staat.
Bronnen
- IPLO – Lozen van hemelwater
- Gemeente Amsterdam – Hemelwaterverordening
- Gemeente Rotterdam – Verordening Beheer Ondergrond (hemelwater)
- Hemelwaterverordening nieuwbouw Westland
- Verordening hemelwaterberging Bergen 2023
- Hemelwaterverordening Zeist
- Brabantse waterschappen – hydrologische uitgangspunten
- Wateralliance – Het nut van regenwatertanks voor hemelwaterberging
- RVO – Infiltratiekratten
Geschreven door Iwan Fransen, oprichter van JustNimbus · bijgewerkt november 2026