Watertekort in Nederland
Zonder extra maatregelen ontstaat er rond 2030 een tekort aan drinkwater, en in een deel van het land lopen drinkwaterbedrijven nu al tegen hun grenzen aan. Tegelijk spoelen we elke dag tientallen liters zorgvuldig gezuiverd drinkwater door de wc. Voor toilet en wasmachine is regenwater prima geschikt. Lees hoe groot het probleem is, welke regio’s het eerst geraakt worden en wat je er zelf aan kunt doen.
Hoe groot is het probleem?
De vraag naar drinkwater groeit sneller dan het aanbod. Het RIVM berekende dat Nederland in 2030 ongeveer 1,4 miljard kubieke meter drinkwater nodig heeft: 100 miljoen kubieke meter meer dan in 2020. Alle tien drinkwaterbedrijven hebben vóór 2030 extra productiecapaciteit nodig, sommige nu al.
Waarom groeit de vraag?
- Meer mensen en woningen. De bouw van een miljoen nieuwe woningen verhoogt de vraag naar drinkwater met naar schatting tien tot vijftien procent.
- Droogte. In warme, droge periodes stijgt het verbruik juist als de bronnen onder druk staan. Drinkwaterbedrijven kunnen bij zulke pieken nu al niet altijd aan de vraag voldoen.
- Kwaliteit van de bronnen. Vervuiling van grond- en oppervlaktewater maakt zuiveren moeilijker en duurder.
Daarom heeft het kabinet een doel gesteld: huishoudens moeten in 2035 gemiddeld maximaal 100 liter drinkwater per persoon per dag gebruiken. Nu is dat ongeveer 117 liter, en de daling is de laatste jaren gestagneerd. De Algemene Rekenkamer waarschuwde dat besparen te langzaam gaat.
Waar gaat ons drinkwater naartoe? Per persoon per dag gaat ruim 30 liter naar het doorspoelen van de wc en ongeveer 17 liter naar de wasmachine. Samen is dat bijna 50 liter drinkwater per persoon per dag, voor toepassingen waar geen drinkwaterkwaliteit nodig is.
Rekenvoorbeeld: wat als alle wc’s met regenwater spoelen? Nederland telt ruim 18,1 miljoen inwoners. Bij ruim 30 liter per persoon per dag gaat er elk jaar ongeveer 200 miljoen kubieke meter drinkwater door de wc. Dat is twee keer zoveel als de 100 miljoen kubieke meter die we in 2030 extra nodig hebben. Als de helft van alle wc’s met regenwater zou spoelen, is het dreigende tekort al opgevangen.
| Miljoen m³ per jaar | |
|---|---|
| Extra drinkwater nodig in 2030 (RIVM) | 100 |
| Drinkwater voor de wc, alle huishoudens | ca. 200 |
| Drinkwater voor de wc, de helft van de huishoudens | ca. 100 |
Berekening: 18,1 miljoen inwoners × 30,2 liter per dag × 365 dagen. In de praktijk kan niet elke woning overstappen en valt er in droge periodes minder regen, maar de orde van grootte laat zien hoeveel winst er in de wc zit.
Welke regio’s lopen het meeste risico?
Het tekort is nu al voelbaar in het midden en oosten van het land. Volgens het RIVM was er in 2020 in Gelderland en Overijssel, en in delen van Zuid-Holland en Groningen, al onvoldoende drinkwater om aan de vraag te voldoen.
| Regio | Wat er speelt |
|---|---|
| Gelderland, Overijssel, Utrecht, Flevoland (Vitens) | Bedrijven kunnen niet altijd meer rekenen op een (grotere) drinkwateraansluiting; aansluitingen voor nieuwbouwhuizen kunnen vertraging oplopen |
| Noordelijk Flevoland | Geen nieuwe grootzakelijke aansluitingen mogelijk |
| Twente | Vitens legt een nieuwe leiding aan om water van west- naar oost-Overijssel te brengen |
| Delen van Noord-Brabant (Brabant Water) | In delen van het gebied zijn op dit moment geen nieuwe grote bedrijfsaansluitingen mogelijk |
Voor ontwikkelaars en gemeenten is dat geen ver-van-mijn-bedverhaal: Vewin waarschuwt dat niet in alle provincies gegarandeerd is dat geplande nieuwe woningen op tijd drinkwater krijgen. Woningen die minder drinkwater nodig hebben, maken die opgave kleiner.
Wat kun je zelf doen?
De grootste winst zit in drinkwater dat helemaal geen drinkwater hoeft te zijn. Korter douchen en een zuinige kraan helpen, maar de wc en de wasmachine zijn samen goed voor bijna de helft van het huishoudelijk verbruik. Daarvoor kun je regenwater gebruiken.
In Vlaanderen gebeurt dat al op grote schaal. Daar ligt het drinkwatergebruik op 81 liter per persoon per dag, mede dankzij de wijdverspreide toepassing van regenwater. Dat is ruim onder het Nederlandse doel van 100 liter.
Hoeveel regenwater valt er? Gemiddeld valt er in Nederland 851 millimeter regen per jaar (KNMI, normaal 1991–2020). Op een dak van 10 bij 5 meter is dat ongeveer 42.500 liter per jaar: genoeg om een gezin het hele jaar grotendeels met regenwater door te laten spoelen.
Hoe werkt het met een regenwatersysteem?
- Regenwater van het dak wordt via een filter opgevangen in een waterzak in de kruipruimte.
- Een unit pompt het water naar toilet, wasmachine en buitenkraan.
- Is de zak leeg, dan neemt een voorziening met drinkwater het tijdelijk over, zodat je altijd water hebt.
- In het dashboard zie je hoeveel regenwater je gebruikt en hoeveel drinkwater je bespaart.
Zo kun je tot 50% drinkwater besparen, zonder dat je er in huis iets van merkt. Bij nieuwbouw kan het systeem vaak ook meetellen voor de verplichte waterberging.
Meer lezen: het regenwatersysteem · regenwater voor toilet en wasmachine · regenwatersysteem in een bestaande woning · regenwatersysteem bij nieuwbouw
Bekijk de veelgestelde vragen
Dreigt er echt een drinkwatertekort in Nederland?
Ja. Volgens het RIVM is er in 2030 ongeveer 100 miljoen kubieke meter per jaar meer drinkwater nodig dan in 2020. Zonder extra bronnen en besparing ontstaan dan tekorten.
Waar is het watertekort het grootst?
Vooral in het midden en oosten van het land, zoals Gelderland, Overijssel en Flevoland. Daar kunnen bedrijven niet altijd meer een nieuwe of grotere aansluiting krijgen.
Hoeveel drinkwater gebruikt een Nederlander per dag?
Gemiddeld ongeveer 117 liter. Het doel van het kabinet is maximaal 100 liter per persoon per dag in 2035.
Waar gebruiken we het meeste drinkwater voor?
Douchen, het doorspoelen van de wc en de wasmachine. Wc en wasmachine samen zijn goed voor bijna 50 liter per persoon per dag.
Kan ik mijn wc doorspoelen met regenwater?
Ja. Met een regenwatersysteem gebruik je opgevangen regenwater voor toilet, wasmachine en buitenkraan. Je kunt daarmee tot 50% drinkwater besparen.
Wat gebeurt er als het lang droog is?
Dan neemt een voorziening met drinkwater het tijdelijk over. Je hebt dus altijd water, ook als de waterzak leeg is.
Bronnen
- NOS – RIVM: snel actie nodig om drinkwatertekort te voorkomen
- NOS – Vitens waarschuwt voor tekort aan drinkwater
- Rijksoverheid – Actieplan leveringszekerheid drinkwater
- Vewin – Reactie op het hoofdlijnenakkoord (2024)
- Vewin – Waterspiegel 2, 2026
- Wateralliance – Sanitaire maatregelen (CBS-verbruikscijfers)
- ESB – Dreigend drinkwatertekort noopt tot vraagreductie
- CBS – Bevolking eerste halfjaar 2026
- Provincie Overijssel – Drinkwaterverbinding Overijssel
Geschreven door Iwan Fransen, oprichter van JustNimbus · bijgewerkt november 2026